Alerjisi Olan Dostlarımıza: Bahar Alerjileri, Belirtileri ve Korunma Yolları
Bahar aylarında özellikle bitkilerin polen yapımı artıyor. Rüzgarlı havalarda polenlerin çok geniş alanlara dağılarak uçuşmasıyla bunlara karşı duyarlılığı olan kişilerin polenlerle karşılaşma olasılığı artıyor ve hastalıkların tetiklenmesi söz konusu oluyor. Özellikle yağışların arttığı dönemlerde ise evdeki rutubet ve tozlar alerjiyi tetikliyor. Evde alerjiye neden olan "mite" dediğimiz küçük canlıların üreme koşulları kolaylaşıyor. Karanlık ve rutubetli köşelerde özellikle tozların arasında daha kolay çoğalabiliyorlar. Peki alerji belirtileri nelerdir, nasıl teşhis edilir ve alerjenden nasıl korunabiliriz? İşte alerjisi olan dostlarımıza kapsamlı bir rehber:
Alerji Nedir?
Alerji, bağışıklık sisteminin normalde zararsız olan maddelere (alerjenlere) karşı aşırı tepki göstermesidir. Bahar aylarında polenler, evde toz ve rutubet, hayvan tüyleri gibi pek çok faktör alerjiyi tetikleyebilir.
Alerjinin yaygın nedenleri:
Polenler (ağaç, çimen, ot)
Ev tozu akarları (mite)
Hayvan tüyleri (kedi, köpek)
Küf ve mantarlar
Rutubet
Kimyasal maddeler
Parfüm ve kokular
Sigara dumanı
Gıda alerjenleri
İlaçlar
Alerjinin Belirtileri
Bazı kişilerde kaşıntılı cilt döküntüleri, bazen çok hapşırma, burun akıntısı bazen de öksürük, nefes darlığı olabiliyor. Bazı kişilerde bütün belirtiler aynı anda görülebiliyor.
Alerjik nezle belirtileri:
Hapşırma
Burun akıntısı
Geniz akıntısı
Burun tıkanıklığı
Kaşıntılı burun
Kaşıntılı gözler
Gözlerde sulanma
Boğaz kaşıntısı
Baş ağrısı
Yorgunluk
Astım belirtileri:
Öksürük nöbetleri
Nefes darlığı
Göğüste sıkışma
Hırıltılı solunum
Gece öksürükleri
Egzersizle nefes darlığı
Uyku bozuklukları
Yorgunluk
Konsantrasyon güçlüğü
Kaygı
Cilt belirtileri:
Kaşıntılı cilt döküntüleri
Egzama
Kurdeşen
Kızarıklık
Şişlik
Pullanma
Kuruluk
Yanma
Batma
Hassasiyet
Alerjinin Teşhisi
Teşhis için pek çok yöntemimiz var. Öncelikle kişide gerçekten alerjik bir durum var mı, yok mu onun tespitine yönelik tetkikler örneğin cilt testleri yapıyoruz. Kişinin ev tozuna mı, çimene mi veya ev hayvanına mı alerjisi var, bunu anlamaya çalışıyoruz. Toplumda en sık alerji yaptığı görülen ortalama 20 ya da 30 tane alerjen cilt üzerine damlatılıp, belirli bir süre beklenerek duyarlılık değerlendiriliyor. Bu testin ardından ayrıntılı bir muayene ve astım şüphesi açısından solunum fonksiyon testleri yapıyoruz. Bu tetkiklerden sonra da kesin teşhisimizi koyarak tedaviye geçiyoruz.
Alerji teşhis yöntemleri:
Cilt testleri (prick test)
Kan testleri (IgE)
Solunum fonksiyon testleri
Burun ve göz muayenesi
Fiziksel muayene
Alerji günlüğü
Eliminasyon diyeti
Provokasyon testleri
Radyoallerjosorbent test (RAST)
Endoskopi (gerekirse)
Alerjenden Uzak Durulmalı
Tabii ki her şeyden yüzde yüz korunmak mümkün değildir ama mümkün olduğu kadar kaçınmak önemli. Sadece ilaçlara güvenip, ısrarla alerjenle yüz yüze kalmak hastalığı tetikleyebilir.
Alerjenden korunma yolları:
Alerjenlerden mümkün olduğunca uzak durun.
İlaçlara güvenip alerjenle yüz yüze kalmayın.
Evde alerjen varsa aşırı temastan kaçının.
Evi sürekli tüy ve tozlardan arındırın.
Polen mevsiminde daha az dışarı çıkın.
Evde ve arabada camları açmayın.
Uzun tüylü halılardan uzak durun.
Çok tüylü oyuncaklardan uzak durun.
Eviniz olabildiğince sade olsun.
Az eşya, az halı olan evleri tercih edin.
Açıkta kalan yerler cilalı parke veya taş olsun.
Özel filtreli elektrikli süpürgeler kullanın.
Yorgan ve yastıklar yün olmasın.
Kılıflar ve yastıklar yıkanabilir olsun.
Düzenli aralıklarla sıcak suyla yıkayın.
Ev içi nemi yüzde ellinin altında tutun.
Alerjisi Olanlar İçin Ev Düzenlemesi
Alerjik kişilerin evlerinde ise uzun tüylü halılar, çok tüylü oyuncaklardan uzak durulmalı ve evleri olabildiği kadar sade olmalıdır. Az eşya, az halı olan evlerde açıkta kalan yerlerin cilalı parke veya taş olması idealdir. Özel filtreli elektrikli süpürgeler evdeki alerjenlerden korunmakta yarar sağlayabilir. Yorganların, yastıkların yün olmamasını, kılıflarının ve kendilerinin yıkanabilir tarzda olmasını, düzenli aralıklarla sıcak suyla yıkanmasını; ev içi nemin de mümkünse yüzde ellinin altında tutulmasını öneriyoruz.
Ev düzenlemesi önerileri:
Uzun tüylü halılardan kaçının.
Çok tüylü oyuncaklardan kaçının.
Evinizi sade tutun.
Az eşya, az halı kullanın.
Cilalı parke veya taş zemin tercih edin.
Özel filtreli elektrikli süpürge kullanın.
Yorgan ve yastıklar yün olmasın.
Kılıflar yıkanabilir olsun.
Yastıkları sıcak suyla yıkayın.
Ev içi nemi yüzde 50'nin altında tutun.
Nem giderici (dehumidifier) kullanın.
Hava temizleyici (HEPA filtreli) kullanın.
Pencereleri polen mevsiminde kapalı tutun.
Klima filtrelerini düzenli temizleyin.
Evcil hayvanları yatak odasına sokmayın.
Yatak çarşaflarını haftada bir değiştirin.
Perdeleri düzenli yıkayın.
Küf ve rutubeti önleyin.
Sigara içmeyin, içilmesine izin vermeyin.
Kimyasal temizleyicilerden kaçının.
Polen Mevsiminde Alınacak Önlemler
Çayırlara karşı alerjisi olan biri polen mevsiminde bundan kaçamayacaktır ama en azından daha az dışarı çıkması, evde ya da arabada camları açmaması küçük bir önlem olabilir.
Polen mevsiminde önlemler:
Daha az dışarı çıkın.
Evde ve arabada camları açmayın.
Sabah saatlerinde dışarı çıkmayın (polen yoğun).
Rüzgarlı havalarda dışarı çıkmayın.
Dışarıda maske takın.
Eve gelince kıyafetlerinizi değiştirin.
Duş alın ve saçlarınızı yıkayın.
Gözlerinizi yıkayın.
Burun yıkama (salin) yapın.
Klima kullanın (filtreli).
Hava temizleyici kullanın.
Polen takvimini takip edin.
Tatil planlarınızı polen durumuna göre yapın.
Doktorunuzun önerdiği ilaçları kullanın.
Alerji aşısı (immünoterapi) düşünün.
Ev Tozu Akarlarından (Mite) Korunma
Evde alerjiye neden olan "mite" dediğimiz küçük canlıların üreme koşulları kolaylaşıyor. Karanlık ve rutubetli köşelerde özellikle tozların arasında daha kolay çoğalabiliyorlar.
Mite'den korunma yolları:
Yatak odasını nemden arındırın.
Yatak takımlarını sıcak suyla yıkayın.
Yastık ve yorganları antihijyenik kılıflarla kaplayın.
Halıları kaldırın veya kısa tüylü halı kullanın.
Toz tutan eşyalardan kaçının.
Her gün havalandırın.
Nem oranını yüzde 50'nin altında tutun.
HEPA filtreli süpürge kullanın.
Buharlı temizlik yapın.
Oyuncakları düzenli yıkayın.
Kitapları camlı dolapta saklayın.
Perdeleri sık yıkayın.
Yatak odasında evcil hayvan beslemeyin.
Peluş oyuncakları azaltın.
Duvarlarda küf oluşumunu önleyin.
Alerji Tedavisi
Alerji tedavisi, belirtilerin şiddetine ve alerjenin türüne göre planlanır. Tedavi yöntemleri arasında ilaçlar, alerji aşıları ve yaşam tarzı değişiklikleri yer alır.
Alerji tedavi yöntemleri:
Antihistaminikler
Dekonjestanlar
Kortikosteroidler (sprey)
Göz damlaları
Burun spreyleri
Astım inhalerleri
Lökotrien antagonistleri
Alerji aşıları (immünoterapi)
Biyolojik tedaviler
Yaşam tarzı değişiklikleri
Alerjisi Olanlar İçin Beslenme Önerileri
Omega-3 alın: Balık, ceviz, keten tohumu.
C vitamini alın: Portakal, mandalina, kivi.
Quercetin alın: Soğan, elma, yeşil çay.
Probiyotik alın: Yoğurt, kefir.
Zerdeçal tüketin: İltihap önleyici.
Zencefil tüketin: İltihap önleyici.
Bol su için: Günde 2-2,5 litre.
İşlenmiş gıdalardan kaçının.
Şekerli gıdalardan kaçının.
Alkolü sınırlayın.
Sigara içmeyin.
Alerjen gıdalardan kaçının.
Dengeli beslenin.
Doktora danışın.
Beslenme günlüğü tutun.
Sonuç
Bahar aylarında özellikle bitkilerin polen yapımı artıyor. Rüzgarlı havalarda polenlerin çok geniş alanlara dağılarak uçuşmasıyla bunlara karşı duyarlılığı olan kişilerin polenlerle karşılaşma olasılığı artıyor ve hastalıkların tetiklenmesi söz konusu oluyor. Özellikle yağışların arttığı dönemlerde ise evdeki rutubet ve tozlar alerjiyi tetikliyor. Evde alerjiye neden olan "mite" dediğimiz küçük canlıların üreme koşulları kolaylaşıyor. Bazı kişilerde kaşıntılı cilt döküntüleri, bazen çok hapşırma, burun akıntısı bazen de öksürük, nefes darlığı olabiliyor. Alerjiden korunmak için alerjenlerden mümkün olduğunca uzak durmak, evi alerjenlerden arındırmak, polen mevsiminde önlem almak ve doktorun önerdiği tedaviyi uygulamak büyük önem taşır. Unutmayın; alerji, yaşam kalitesini olumsuz etkileyen ama yönetilebilir bir durumdur. Doğru önlemler ve tedaviyle alerji belirtilerini kontrol altına alabilir ve baharın tadını çıkarabilirsiniz. Alerjisi olan tüm dostlarımıza sağlıklı ve mutlu günler dileriz.
