Kadınlarda "Histeri" Riski Daha Yüksek: Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi
Psikiyatrist Doç. Dr. Arif Verimli, ilkçağ Yunan uygarlığında kadın rahminin azarak bedende gezdiği, Ortaçağ'da cin çarpması sanıldığı, Freud'a göre ise bilinç dışına bastırılmış duyguların beden dili ile ifade edilmesi olarak tanımlanan histeri hastalığının başlıca özelliğinin, hastaların kendi hareket ve sözlerine özel bir ilgi ve beğeni gösterip, aynı ilgi ve beğeniyi beklemeleri olduğunu kaydetti. İşte histeri hakkında bilmeniz gereken her şey:
Histeri Nedir?
Histeri, tarih boyunca farklı şekillerde tanımlanmış bir psikiyatrik bozukluktur. İlkçağ Yunan uygarlığında kadın rahminin azarak bedende gezdiği sanılmış, Ortaçağ'da cin çarpması olarak görülmüş, Freud'a göre ise bilinç dışına bastırılmış duyguların beden dili ile ifade edilmesi olarak tanımlanmıştır.
Histerinin tarihsel tanımları:
İlkçağ Yunan: Kadın rahminin bedende gezmesi
Ortaçağ: Cin çarpması
Freud: Bilinç dışına bastırılmış duyguların beden dili ile ifadesi
Modern: Ciddi bir psikiyatrik bozukluk
Günümüz: Konversiyon bozukluğu olarak da bilinir
Toplum: Gelişmekte olan ülke insanı hastalığı
Kadınlarda: Erkeklere oranla 20 kat fazla
Psikiyatri: Psikiyatriste başvuranların %10-30'u
Tedavi: Psikoterapi birincil, ilaç ikincil
Zorluk: Tedavi edildiğinde hasta mutsuz olabilir
Histerinin Başlıca Özellikleri
Histeriklerin, hem tedavi olmak için psikiyatriste başvurduklarını, hem de hastalıklarından asla kurtulmak istemediklerini ifade eden Doç. Dr. Verimli, "Histerikler, bu çelişik tavırdan inanılmaz zevk alırlar" diye konuştu.
Histerinin başlıca özellikleri:
Kendi hareket ve sözlerine özel ilgi
Aynı ilgi ve beğeniyi bekleme
Tedavi olmak için başvurma
Hastalıktan kurtulmak istememe
Çelişik tavırdan zevk alma
Tiyatral davranışlar
İlgi odağı olma isteği
Dikkat çekme çabası
Çocuksu davranışlar
Kalabalıkta bayılma
Histeriklerin Davranış Özellikleri
Doç. Dr. Verimli, "Histerikler tiyatraldir. İsteklerini çocuksu sesler çıkarak, kekeleyerek ya da çocuk taklidi yaparak dile getirirler. Genelde kalabalığın olduğu yerde bayılırlar. Tek başına bayılmazlar. Bu esnada kendini yaralamaz, kendine zarar vermez ve çevrede olup biteni duyarlar. Ağlayarak kendilerine gelir, taşkınca ve saçlarını sıkıca tutarak ayılırlar" dedi.
Histeriklerin davranış özellikleri:
Tiyatral davranışlar
Çocuksu sesler çıkarma
Kekeleme
Çocuk taklidi yapma
Kalabalıkta bayılma
Tek başına bayılmama
Kendini yaralamama
Kendine zarar vermeme
Çevrede olup biteni duyma
Ağlayarak kendine gelme
Taşkınca ayılma
Saçlarını sıkıca tutarak ayılma
Histerinin Belirtileri
Histerinin ciddi bir psikiyatrik bozukluk olduğunu ifade eden Doç. Dr. Verimli, şunları kaydetti: "Sözel olarak ruhsal gerilimini ve sıkıntısını anlatamayan hasta, beden dili ile dış dünyaya püskürür. Bu püskürme felç, körlük, konuşma bozukluğu, tikler, sara nöbeti, benzeri nöbetler, yürüyüş bozukluğu ve titremeler olarak ortaya çıkar. Histeriye, depresyon ve anksiyete (telaş, kaygı) eşlik eder."
Histerinin bedensel belirtileri:
Felç
Körlük
Konuşma bozukluğu
Tikler
Sara nöbeti benzeri nöbetler
Yürüyüş bozukluğu
Titremeler
Bayılma
Kasılmalar
Ses kaybı
İşitme kaybı
Duyu kaybı
Histeriye eşlik eden durumlar:
Depresyon
Anksiyete (telaş, kaygı)
Stres
Öfke
Çatışma
İletişim sorunları
Duygusal bastırma
Travma
Kişilik bozuklukları
İlişki sorunları
Eski Türk Filmlerinde Histeri
Eski Türk filmlerindeki ani körlükler, kendini yatağa atarak ağlamalar, üzüntüden felç inen fakir kız, aniden hafızasını kaybetmiş gibi olan zengin erkek... histeriyi çağrıştırır.
Eski Türk filmlerindeki histeri belirtileri:
Ani körlükler
Kendini yatağa atarak ağlamalar
Üzüntüden felç inen fakir kız
Aniden hafızasını kaybetmiş gibi olan zengin erkek
Bayılmalar
Çığlıklar
Tiyatral davranışlar
İlgi çekme çabaları
Duygusal patlamalar
Çaresizlik gösterileri
Histerinin Kazanımları
Histerinin, en basit anlamıyla "Ben kendi sıkıntımı ancak bedenime yansıtarak dışa vurabildim. Şimdi siz bana acıyın, beni önemseyin, beni görün" olduğunu ifade eden Doç. Dr. Verimli, histeriklerin, içlerindeki gerilim ve öfkeyi dışarı püskürterek ve hasta olduğu için önemsenme ve ilgiyi üzerinde toplama şeklinde 2 tip kazanım sağladığını bildirdi.
Histerinin kazanımları:
Birincil kazanım: İç gerilim ve öfkeyi dışarı püskürtme
İkincil kazanım: Hasta olduğu için önemsenme
İkincil kazanım: İlgiyi üzerinde toplama
Dikkat çekme: İlgi odağı olma
Sorumluluktan kaçma: Hasta rolüyle sorumluluklardan kaçma
Çıkar sağlama: Maddi veya manevi çıkar
Kontrol: Çevreyi kontrol etme
Manipülasyon: İnsanları yönlendirme
Kaçış: Sorunlardan kaçış
İfade: Duyguları ifade etme
Histerinin Yaygınlığı
Histerinin çok zor bir hastalık olduğunu anlatan Doç. Dr. Verimli, "Ülkemizde psikiyatriste başvuran histeri hastalarının oranı yüzde 10'dan az olmamakla beraber yüzde 30'a kadar çıkmaktadır. Ergenlik sonrasında kadınlarda erkeklere oranla 20 kat fazla görülür. Geri kalmış ülkelerde görülme oranı daha düşüktür. Tipik bir gelişmekte olan ülke insanı hastalığıdır" dedi.
Histerinin yaygınlığı:
Psikiyatriste başvuranların %10-30'u
Kadınlarda erkeklere oranla 20 kat fazla
Ergenlik sonrası daha sık
Gelişmekte olan ülkelerde yaygın
Geri kalmış ülkelerde daha düşük
Tipik gelişmekte olan ülke hastalığı
Türk kadınında yaygın
Anksiyete ile başa baş oranda
Çok yaygın bir hastalık
Tedavi gerektiren ciddi bir durum
Histerinin Tedavisi
"Tedavide tecrübeli hekime başvurmak şarttır" diyen Doç. Dr. Verimli, şunları kaydetti: "Çünkü beden yakınmalarının başka bir fiziksel dayanağı olmadığı ispatlanmalıdır. Tedavide psikoterapi birincil, ilaç tedavisi ikincil çözümdür. Tedavide içinden çıkılmaz durum ise; hasta tedavi edildiğinde son derece mutsuz olur, depresif tavırlar sergiler. Bir hekim tedavi etsem mi etmesem mi ikilemine düşebilir. Bu anlamda önce ikna ve terapi gerektirir."
Histerinin tedavi yöntemleri:
Psikoterapi: Birincil tedavi yöntemi
İlaç tedavisi: İkincil tedavi yöntemi
İkna: Hasta ikna edilmeli
Terapi: Uzun süreli terapi gerekli
Tecrübeli hekim: Şart
Fiziksel dayanak: İspatlanmalı
Depresyon: Tedavi edildiğinde mutsuzluk
Depresif tavırlar: Sergilenebilir
Hekim ikilemi: Tedavi etsem mi etmesem mi
Zorlu süreç: Sabır gerektirir
Histeri ile Başa Çıkma Yolları
Histeri ile başa çıkma yolları:
Profesyonel yardım alın
Psikoterapi yaptırın
İlaç tedavisi kullanın
Duygularınızı ifade edin
Stresten uzak durun
İletişim becerilerinizi geliştirin
Destek alın
Sabırlı olun
Kendinizi tanıyın
Tetikleyicilerden kaçının
Sonuç
Kadınlarda "Histeri" Riski Daha Yüksek: Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi... Psikiyatrist Doç. Dr. Arif Verimli, ilkçağ Yunan uygarlığında kadın rahminin azarak bedende gezdiği, Ortaçağ'da cin çarpması sanıldığı, Freud'a göre ise bilinç dışına bastırılmış duyguların beden dili ile ifade edilmesi olarak tanımlanan histeri hastalığının başlıca özelliğinin, hastaların kendi hareket ve sözlerine özel bir ilgi ve beğeni gösterip, aynı ilgi ve beğeniyi beklemeleri olduğunu kaydetti. Histeriklerin, hem tedavi olmak için psikiyatriste başvurduklarını, hem de hastalıklarından asla kurtulmak istemediklerini ifade eden Doç. Dr. Verimli, "Histerikler, bu çelişik tavırdan inanılmaz zevk alırlar" diye konuştu. Unutmayın; histeri, ciddi bir psikiyatrik bozukluktur ve profesyonel yardım gerektirir. Erken teşhis ve doğru tedavi ile histeri kontrol altına alınabilir. Sağlıklı ve mutlu günler dileriz.
