Diş Çürümesiyle İlgili Her Şey: Nedenleri, Önlemleri ve Diş Sağlığı Rehberi

Diş Çürümesiyle İlgili Her Şey: Nedenleri, Önlemleri ve Diş Sağlığı Rehberi

sağlık  

Diş çürümesi, dünyada en yaygın sağlık sorunlarından biridir. Dünya Sağlık Örgütü diş çürüğünü "davranış ve beslenme hastalığı" olarak tanımlıyor. Peki dişlerimizi neler çürütüyor, çürüklerden nasıl korunabiliriz ve diş sağlığımızı nasıl koruyabiliriz? Diş hekimi Seyhan Ergin, dişlerin çürümesine yol açan beslenme şekilleri ve diyetlerle ilgili soruları yanıtladı. İşte diş çürümesiyle ilgili her şey:

Dişlerimizi Neler Çürütüyor?

Besinlerden ağzımızda asite dönüşen her şey, çürüğe neden olabilir. Karbonhidratlı yiyecekler, şeker, çikolata, hatta pilav ve makarna da dahil. Ama bu hiçbir şey yemeyeceğimiz anlamına gelmesin. Yediğimiz şeylerin asite dönüşmesini engellememiz gerekir. Bunun tek yolu da mekanik temizliktir.

Diş çürümesine neden olan besinler:

• Karbonhidratlı yiyecekler

• Şeker

• Çikolata

• Pilav

• Makarna

• Şekerli içecekler

• Asitli meyveler (limon gibi)

• Nişastalı gıdalar

• Yapışkan şekerler

• Kuru meyveler

Dünya Sağlık Örgütü'nün tanımı:

• Diş çürüğü, davranış ve beslenme hastalığıdır.

• Asite dönüşen gıdaların sık sık tüketilmesi çürük riskini artırıyor.

• Bu nedenle ana öğünlerde alınması öneriliyor.

• Yani makarnayı ana öğünde yiyeceksiniz.

• Sağlıklı bir vücut için beslenme alışkanlığı önerileri neyse, çürüğe karşı da aynı şeyler öneriliyor.

• Bol sebze ve meyve yenilmesi, bol su içimi, pilav ve makarnanın ana öğünde alınması gibi...

Bol Su İçin

Diş sağlığı için bol su içmek çok önemlidir. Su, ağızdaki asidi nötralize eder ve yemek artıklarını temizler.

Suyun diş sağlığına faydaları:

• Ağızdaki asidi nötralize eder.

• Yemek artıklarını temizler.

• Tükürük üretimini artırır.

• Ağız kuruluğunu önler.

• Bakteri oluşumunu azaltır.

• Ağız kokusunu giderir.

• Diş minesini korur.

• Çürük riskini azaltır.

• Diş eti sağlığını destekler.

• Genel sağlığı iyileştirir.

Tatlı, Çürüğü Artırır mı?

Bakteriler en kolay şekeri asite dönüştürdüğü için tatlılar diş çürüklerini artırır. Kişinin canı çekiyorsa, ana öğünde tatlı yemesini tavsiye ederim. Hemen ardından, dişlerin fırçalanması gerekir. Şekerli ve nişastalı gıdaları tükettikten sonra ağzı temizlemek için yapılabilecek en kolay şey; üstüne su içmektir.

Tatlı ve diş sağlığı:

• Tatlılar, diş çürüklerini artırır.

• Bakteriler, şekeri kolayca asite dönüştürür.

• Tatlı, ana öğünde yenmelidir.

• Tatlıdan sonra dişler fırçalanmalıdır.

• Şekerli ve nişastalı gıdalardan sonra su içilmelidir.

• Su, ağzı temizler.

• Tatlı tüketimi sınırlandırılmalıdır.

• Şekerli içeceklerden kaçınılmalıdır.

• Yapışkan tatlılardan uzak durulmalıdır.

• Tatlı sonrası ağız çalkalanmalıdır.

Bazı Meyveler Çürükleri Artırır mı?

Limon gibi asit içeriği yüksek, ekşi meyveler dişe doğrudan zarar verir. Bazen insanlar limonu tuzlayıp yer. Bu; dişler için çok zararlıdır. Diş yüzeyinde ciddi madde kaybına neden olur. Sert dokuyu yumuşatır. Limonu geleneksel şekilde salata sosu ya da çorba sosu şeklinde tüketmek gerekir. Direkt yemek doğru değildir. Ekşi şeyler asitlidir. Bunlar yendiğinde, dişler öğütme hareketi yapar gibi birbirine değer ve gıcır gıcır eder. Yani dişlerde aşınma olur. Asitli meyveler yendikten sonra dişler hemen fırçalanmamalıdır. Çünkü asit dişlerin üzerindeki sert dokuyu yumuşattığı için fırçalamanın mekanik etkisi ile dişler aşınabilir. Meyvelerden elmanın kabuğu ile ısırılarak yenilmesi ise, diş sağlığı için çok yararlıdır. Dişlerin üzerinde temizleme etkisi yaratır. Karbonhidrat içeriği yüksek muz, incir ve aşırı şekerli meyveler ise; dişler üzerinde herhangi bir tatlının yaptığı etkiyi yapar. Bunları yedikten sonra dişler fırçalanmalı, en azından ağız su ile çalkalanmalıdır.

Meyveler ve diş sağlığı:

• Limon gibi asitli meyveler dişe zarar verir.

• Limonu direkt yemek doğru değildir.

• Ekşi meyveler dişlerde aşınma yapar.

• Asitli meyvelerden sonra dişler hemen fırçalanmamalıdır.

• Elmanın kabuğu ile ısırılarak yenmesi diş sağlığı için yararlıdır.

• Muz, incir ve aşırı şekerli meyveler dişlere tatlının etkisini yapar.

• Bu meyvelerden sonra dişler fırçalanmalıdır.

• En azından ağız su ile çalkalanmalıdır.

• Asitli meyveler salata sosu olarak tüketilmelidir.

• Meyve tüketimi ana öğünde olmalıdır.

Ahşap Kürdan Yasak!

Yemeklerden sonra kürdan kullanımını diş sağlığı açısından öneriyor musunuz? Kürdan plastikse öneriyorum. Ama sofralarımızda çoğunlukla ahşap kürdan kullanılıyor. Bunlar dişler üzerinde kırılma riski yarattığı için bu tür kürdanları önermiyoruz.

Kürdan ve diş sağlığı:

• Plastik kürdan önerilir.

• Ahşap kürdan önerilmez.

• Ahşap kürdan, dişlerde kırılma riski yaratır.

• Diş ipi kullanımı önerilir.

• Arayüz fırçası kullanılabilir.

• Kürdan, diş etine zarar verebilir.

• Diş araları diş ipi ile temizlenmelidir.

• Kürdan kullanımı alışkanlık haline getirilmemelidir.

• Diş hekimine danışılmalıdır.

• Ağız bakımı düzenli yapılmalıdır.

Peynir Yiyenlerin Dişleri Sağlam Olur mu?

Peynir yiyenlerin dişleri sağlam olur mu? Çok süt içenlerin dişleri daha mı beyazdır? Bunlar doğru değil. Çünkü dişlerin yapısı, daha diş ağız ortamına çıkmadan son şeklini almıştır. Dolayısıyla peynirin ancak ağızdaki asit ortamını tamponlama özelliği fayda sağlar. Dişlerin yapısına ise, herhangi bir etkisi olmaz. Dişlerin beyazlamasında süt veya herhangi başka bir yiyeceğin etkisi yoktur.

Peynir, süt ve diş sağlığı:

• Peynir, dişlerin yapısına etki etmez.

• Peynir, ağızdaki asit ortamını tamponlar.

• Süt, dişleri beyazlatmaz.

• Dişlerin yapısı, ağız ortamına çıkmadan son şeklini alır.

• Diş beyazlığı, yiyeceklerle sağlanamaz.

• Diş beyazlatma, diş hekimi tarafından yapılır.

• Peynir, ağız sağlığına faydalıdır.

• Süt, genel sağlığa faydalıdır.

• Diş sağlığı için düzenli bakım şarttır.

• Diş hekimi kontrolü ihmal edilmemelidir.

Ağız Kokusunu Artıran ve Azaltan Gıdalar

Proteinli gıdalar ağız kokusunu artırır. Her türlü et, süt, peynir yenildiğinde ağızda kalırsa, kötü ağız kokusuna neden olur. Ayrıca sarımsak ve soğan da kötü koku yapar. Karanfil ya da sakız çiğnenmesi ağız kokusunu baskılayabilir ama gidermez. Ağız kokusundan kurtulmak için diş fırçalamak şarttır. Çoğu kez kötü ağız kokusu, kişinin kendisi tarafından fark edilmez. Ağız kokusunun asıl nedeni, ağız ortamındadır. Yediklerimiz içtiklerimiz, diş çürükleri, diş taşları, problemli dişetleri ve eski protezler; kötü ağız kokusunun başlıca nedenleridir. Tedavi ve ağız bakımı ile bunlar giderilebilir. Diş fırçalama ve diş ipi kullanımı çok önemlidir. Dil de, kökü koku yapabilir. O yüzden dilin iyi temizlenmesi gerekir. Tükürük azlığı da kötü ağız kokusuna sebep olabilir. Bol su içip sık ve kısa aralıklarla şekersiz sakız çiğnenmelidir. Ağız nemlendirici gargaralar da kullanılabilir.

Ağız kokusuna neden olan gıdalar:

• Et

• Süt

• Peynir

• Sarımsak

• Soğan

• Proteinli gıdalar

• Yapışkan gıdalar

• Şekerli gıdalar

• Asitli içecekler

• Sigara

Ağız kokusunu azaltan gıdalar:

• Karanfil

• Sakız (şekersiz)

• Su

• Elma

• Havuç

• Salatalık

• Maydanoz

• Nane

• Yeşil çay

• Limon

Ağız kokusundan kurtulma yolları:

• Dişleri fırçalamak

• Diş ipi kullanmak

• Dili temizlemek

• Bol su içmek

• Şekersiz sakız çiğnemek

• Ağız gargarası kullanmak

• Diş hekimine gitmek

• Diş taşlarını temizletmek

• Protezleri yenilemek

• Düzenli kontrol yaptırmak

Daha Beyaz Dişlere Sahip Olmak İçin

Daha beyaz dişlere sahip olmak için tüketilmesini önerdiğiniz yiyecekler var mı? Dişlerin daha beyaz olması ancak bir diş hekiminin yardımı ile sağlanabilir. Diş beyazlatma işlemi yapılmalıdır. Özel mavi ışıklarla, plazma ışığıyla ya da lazerle beyazlatma yapılabiliyor. Klinik ortamında kullanılan beyazlatmanın yanı sıra, evde uygulanan dişliklerle de dişler beyazlatılabiliyor. Bu ürünleri kullanırken ve kullandıktan sonra en az ilk üç gün renkli gıdaları tüketmekten kaçınmak gerekiyor. Daha sonra da beslenme alışkanlıklarımızda renkli yiyeceklerden ve içeceklerden uzak durmamız şart. Aksi takdirde, beyazlamada geri dönüşler yaşanabiliyor. Yılda bir kere, en azından tek seans beyazlatma işleminin yenilenmesinde fayda var. Diş beyazlatma işlemi yaptırmış olanların diş beyazlatıcı macun kullanmaları da, açık rengin kalıcılığına katkı yapıyor.

Diş beyazlatma yöntemleri:

• Klinik beyazlatma

• Mavi ışıkla beyazlatma

• Plazma ışığıyla beyazlatma

• Lazerle beyazlatma

• Evde dişliklerle beyazlatma

• Diş beyazlatıcı macunlar

Beyazlatma sonrası dikkat edilmesi gerekenler:

• İlk üç gün renkli gıdalardan kaçınmak

• Renkli içeceklerden uzak durmak

• Diş beyazlatıcı macun kullanmak

• Yılda bir kez beyazlatmayı yenilemek

• Düzenli diş hekimi kontrolü

• Sigara içmemek

• Kahve, çay, kırmızı şarap tüketimini sınırlamak

• Diş hijyenine dikkat etmek

• Düzenli fırçalama

• Diş ipi kullanımı

Dişi Çekmek Son Çaredir!

Biz diş hekimleri için dişin kaybı, hasta kaybı gibidir. Diş, prensip olarak kökünden sallanmadığı sürece çekilmez. İstisnai durumlar hariçtir. Eğer kökte kırık varsa ya da problemli ve yenilenemeyecek durumda eski kanal tedavileri varsa, diş çekilmek zorunda kalınabilir. Çoğunlukla çekim kararı verirken diş röntgeninden yararlanırız. Bazen hiç belirti vermeyen dişin bile, çekimi söz konusu olabilir. Çoğu zaman hastalar bize, "Ağrıyan dişimi çek" diye gelir ama biz çekmeden tedavi ederiz.

Diş çekimi ve diş sağlığı:

• Dişin kaybı, hasta kaybı gibidir.

• Diş, kökünden sallanmadığı sürece çekilmez.

• Kökte kırık varsa, diş çekilebilir.

• Problemli eski kanal tedavileri varsa, diş çekilebilir.

• Çekim kararı, diş röntgeni ile verilir.

• Bazen hiç belirti vermeyen dişin çekimi gerekebilir.

• Hastalar genellikle "Ağrıyan dişimi çek" der.

• Ancak diş hekimleri çekmeden tedavi eder.

• Diş çekimi son çaredir.

• Diş hekimine düzenli gidilmelidir.

Diş Ağrısına Karşı Buz!

Diş hekiminden yararlanmak gerekir. Ama gecenin bir vakti dişlerinizde ağrı başlarsa ve siz doktorunuza ulaşamazsanız, sıcak ya da soğuk uyaranlarla ağrıyı rahatlatabilirsiniz. Size hangisinin daha iyi geldiğine bakarak, ağzına buz alabilir ya da ılık su ile çalkalayabilirsiniz. Ağrı nedeni çürük bir diş ise, çürüğün içindeki yemek artıkları temizlenip yerine yuvarlatılmış pamuk konabilir. Ağrıya neden olan dişetlerine ılık tuzlu su gargarası iyi gelir. Kimyasal tahriş özelliği olan kolonya, rakı, aspirin gibi şeyler ağrıyan dişin üzerine konulmaz. Uygulanırsa da, dişetinde büyük tahribata neden olur.

Diş ağrısına karşı öneriler:

• Diş hekimine başvurulmalıdır.

• Gece ağrı başlarsa, sıcak veya soğuk uyaranlar kullanılabilir.

• Buz veya ılık su ile çalkalama yapılabilir.

• Çürük dişteki yemek artıkları temizlenebilir.

• Yuvarlatılmış pamuk konabilir.

• Dişetlerine ılık tuzlu su gargarası iyi gelir.

• Kolonya, rakı, aspirin gibi maddeler kullanılmamalıdır.

• Bu maddeler, dişetinde tahribata neden olur.

• Ağrı kesici kullanılabilir.

• En kısa sürede diş hekimine gidilmelidir.

Kanayan Dişeti Düşük Nedeni!

Hamileliğin ilk aylarında yaşanan bulantı ve kusmalar nedeniyle, mide asidinin dişler üzerinde aşındırıcı etkisi olur. Hamilelikte değişen hormonlar nedeniyle, dişetleri kanar. Hamileler dişleri kanıyor diye dişlerini fırçalamazlarsa, çürük riski artar. Hamilelik sırasında bebeğin kalsiyum ihtiyacını dişlerden aldığı düşünülür. Bu, yanlış bir düşüncedir. Dişler o yüzden dökülmez. Dişeti enfeksiyonu olan kadınlarda düşük görülme oranı daha fazladır.

Hamilelik ve diş sağlığı:

• Hamilelikte bulantı ve kusmalar, dişlere zarar verir.

• Mide asidi, dişleri aşındırır.

• Hormonal değişiklikler, dişetlerini kanatır.

• Dişeti kanaması, fırçalamayı engellememelidir.

• Fırçalamama, çürük riskini artırır.

• Bebeğin kalsiyum ihtiyacı dişlerden alınmaz.

• Dişler, hamilelik nedeniyle dökülmez.

• Dişeti enfeksiyonu, düşük riskini artırır.

• Hamileler, diş hekimine düzenli gitmelidir.

• Ağız bakımına özen gösterilmelidir.

Çürüklere Karşı Ara Öğünler

Ara öğünlerde salatalık, havuç, elma, tuzlu fıstık, ceviz, fındık, patlamış mısır yenmesini öneriyoruz. Bunlar, çürük riski taşımaz. Sert kabuklu kuruyemişlerin (fındık kabuğu gibi) dişlerle kırılması çok yanlıştır. Pek çok diş ve protez, bu nedenle kırılıyor.

Çürüklere karşı ara öğün önerileri:

• Salatalık

• Havuç

• Elma

• Tuzlu fıstık

• Ceviz

• Fındık

• Patlamış mısır

• Peynir

• Yoğurt

• Kefir

Ara öğünlerde kaçınılması gerekenler:

• Şekerli gıdalar

• Çikolata

• Kek

• Bisküvi

• Cips

• Şekerli içecekler

• Asitli içecekler

• Yapışkan şekerler

• Kuru meyveler

• Beyaz ekmek

Sert kabuklu kuruyemişler:

• Dişlerle kırılmamalıdır.

• Diş ve protez kırılmalarına neden olur.

• Kuruyemişler, elle veya aletle kırılmalıdır.

• Diş sağlığına dikkat edilmelidir.

• Diş hekimine danışılmalıdır.

• Düzenli kontrol yaptırılmalıdır.

• Ağız bakımı ihmal edilmemelidir.

• Sağlıklı atıştırmalıklar tercih edilmelidir.

• Şekerli gıdalardan kaçınılmalıdır.

• Bol su içilmelidir.

Diş Sağlığı İçin Genel Öneriler

• Günde en az iki kez dişlerinizi fırçalayın.

• Diş ipi kullanın.

• Dilinizi temizleyin.

• Bol su için.

• Şekerli gıdalardan kaçının.

• Asitli içecekleri sınırlayın.

• Sigara içmeyin.

• Düzenli diş hekimi kontrolü yaptırın.

• Diş taşlarını temizletin.

• Protezleri düzenli kontrol ettirin.

• Hamilelikte ağız bakımına özen gösterin.

• Ara öğünlerde sağlıklı atıştırmalıklar tercih edin.

• Sert kabuklu kuruyemişleri dişlerle kırmayın.

• Diş ağrısı durumunda diş hekimine başvurun.

• Diş beyazlatma için diş hekimine danışın.

Sonuç

Diş çürümesiyle ilgili her şey: Diş hekimi Seyhan Ergin, dişlerin çürümesine yol açan beslenme şekilleri ve diyetlerle ilgili soruları yanıtladı. Besinlerden ağzımızda asite dönüşen her şey, çürüğe neden olabilir. Karbonhidratlı yiyecekler, şeker, çikolata, hatta pilav ve makarna da dahil. Dünya Sağlık Örgütü diş çürüğünü davranış ve beslenme hastalığı olarak tanımlıyor. Asite dönüşen gıdaların sık sık tüketilmesi çürük riskini artırıyor. Bu nedenle de ana öğünlerde alınması öneriliyor. Tatlılar diş çürüklerini artırır. Limon gibi asit içeriği yüksek, ekşi meyveler dişe doğrudan zarar verir. Ahşap kürdan yerine plastik kürdan önerilir. Peynir, dişlerin yapısına etki etmez; ancak ağızdaki asit ortamını tamponlar. Süt, dişleri beyazlatmaz. Ağız kokusunu proteinli gıdalar artırır. Dişlerin daha beyaz olması ancak bir diş hekiminin yardımı ile sağlanabilir. Dişi çekmek son çaredir. Diş ağrısına karşı buz veya ılık su kullanılabilir. Hamilelikte dişeti kanaması, fırçalamayı engellememelidir. Ara öğünlerde salatalık, havuç, elma, tuzlu fıstık, ceviz, fındık, patlamış mısır yenmesini öneriyoruz. Sert kabuklu kuruyemişlerin dişlerle kırılması çok yanlıştır. Unutmayın; diş sağlığı, genel sağlığın ayrılmaz bir parçasıdır. Düzenli ağız bakımı, sağlıklı beslenme ve diş hekimi kontrolleri ile dişlerinizi ömür boyu sağlıklı tutabilirsiniz. Sağlıklı ve mutlu günler dileriz.