Menzil Eşeği: Eşeğin Zekası, Sadakati ve Fedakarlığı Üzerine Bir İnceleme
Her ne kadar insanoğlu türlü akılsızlıkları eşşeklikle nitelendirse de en güzel gözlere sahip bu sevimli hayvan, yerine göre çoğu insandan daha akıllıdır. İşte eşeğin zekası, sadakati ve fedakarlığı üzerine çarpıcı bir inceleme:
Eşek: İyi Bir Yol Mühendisi
Eşek, iyi bir yol mühendisidir: Yokuşları en fazla yüzde yedi eğimle ve kısa mesafelerde virajlar alarak çıkar. Dediklerinde... ben de inanmamış ve nivelman yaptırmıştım (topoğrafik aletle ölçüm). Sonuç şaşırtıcıydı: %7.
Eşeğin yol mühendisliği özellikleri:
Yokuşları en fazla %7 eğimle çıkar.
Kısa mesafelerde virajlar alır.
Güvenli güzergah belirler.
Enerji tasarrufu sağlar.
Doğal dengeyi korur.
İçgüdüsel olarak doğru yolu bulur.
Zorlu arazi koşullarında bile yol alır.
Yük taşımada verimlidir.
Sabırlıdır.
İstikrarlıdır.
Kayseri Fıkrası: Eşek ve Amerikalı Mühendis
Hani bu konuda çoğumuzun bildiği meşhur bir Kayseri fıkrası vardır: 1950'li yıllarda Amerikalı mühendisler gelmiş Türkiye'ye. Bir kısım imar çalışmalarına rehberlik ediyorlarmış. O zamanlarda yol güzergâhını belirleyecek alet yok, eleman yok.
Nafı'a mühendisleri eşeği yokuşa sürüyorlar, arkasından elemanlar şeritmetre çekiyor ve eşeğin ayak izlerine kazık çakıp istikamet belirliyorlarmış. Bunu gören Amerikalı mühendis, pratiği kavrayamamış ve sormuş:
— Ne yapıyorlar böyle?
— Rampada yolun güzergâhını belirliyorlar.
— Anlayamadım?
— Eşek %7 eğimin üstüne çıkmaz, biz de eşeğin izinde kazık çakıp rampada yol güzergâhı belirliyoruz.
Deyince Amerikalı katılarak gülmeye başlamış. Yatışınca da sormuş:
— Peki, eşek bulamayınca ne yapıyorsunuz?
Kayserili bozulmuş... cevap vermiş:
— Amerika'dan mühendis getirtiyoruz.
Eşek: İyi Bir Kılavuz
Eşek iyi bir kılavuzdur: Gittiği bir yolu hiç unutmaz ve o yoldan şaşmaz. Bu nedenle deve veya katır kervanlarının önüne daha önce bu yoldan gitmiş bir eşeği kılavuz olarak koyarlarmış.
Eşeğin kılavuzluk özellikleri:
Gittiği yolu hiç unutmaz.
O yoldan şaşmaz.
Kervanlara kılavuzluk yapar.
Güvenilirdir.
Sadıktır.
İstikrarlıdır.
Tecrübelidir.
Sabırlıdır.
Dayanıklıdır.
Yol göstericidir.
Eşek: Akıllı ve Öğrenen Bir Hayvan
Evet, eşek akıllıdır... düştüğü çamura bir daha, asla düşmez. "Eşşek bir defa çamura düşer!" Deyimi bundandır.
Eşeğin akıllılık özellikleri:
Düştüğü çamura bir daha düşmez.
Tecrübelerinden ders çıkarır.
Öğrenir ve uygular.
Hata yapmaz.
Dikkatlidir.
İhtiyatlıdır.
Zekidir.
Pratik zekaya sahiptir.
Sorun çözer.
Uyum sağlar.
Eşek: İyi Bir İz Sürücü
Eşek, iyi iz sürücüdür: Kendinden önceki eşeklerin izlerine basarak yürür.
Eşeğin iz sürücülük özellikleri:
Kendinden önceki eşeklerin izlerine basar.
İzleri takip eder.
Güvenli yoldan gider.
Riski minimize eder.
Sürü içgüdüsüyle hareket eder.
Dayanışma gösterir.
Sadıktır.
Güvenilirdir.
İstikrarlıdır.
Yol göstericidir.
Menzil Eşeği: Fedakarlığın Simgesi
Kaçakçılar eskiden, kıymetli eşya yüklü at ve katırları, mayın döşeli sınırdan kazasız belasız geçirmek için Menzil Eşeklerinden istifade ederlermiş... Mayın tarlasına önce bu menzil eşeklerinden birini sürerlermiş. Birinci eşek mayına basıp parçalandıktan sonra diğerini gönderirler, o da parçalanırsa bir diğerini... Sonra giden her eşek, öncekilerin izlerinde ilerlermiş, ta ki mayın tarlasında bir gedik açılıncaya kadar... Canlarını feda ederek kaçakçılara yol açan bu fedakâr eşeklere Menzil Eşşeği denmesi bundandır.
Menzil eşeğinin fedakarlık özellikleri:
Mayın tarlasına önce sürülür.
Mayına basıp parçalanır.
Diğer eşekler öncekilerin izlerinde ilerler.
Mayın tarlasında gedik açar.
Canını feda eder.
Kaçakçılara yol açar.
Fedakardır.
Cesurdur.
Sadıktır.
Kahramandır.
Eşeğin Diğer Özellikleri
Eşek, yalnızca yol mühendisi, kılavuz, iz sürücü ve fedakar bir hayvan değil; aynı zamanda:
Dayanıklıdır: Zorlu koşullara dayanır.
Sabırlıdır: Uzun yolculuklara katlanır.
Güçlüdür: Ağır yükleri taşır.
Sadıktır: Sahibine bağlıdır.
Zekidir: Sorunları çözer.
İstikrarlıdır: Yolundan şaşmaz.
Güvenilirdir: Sözünde durur.
Alçakgönüllüdür: Gösteriş yapmaz.
Çalışkandır: Yorulmadan çalışır.
Mütevazıdır: Hak ettiği değeri görmez.
Eşek ve İnsan İlişkisi
Eşek, insanlık tarihi boyunca önemli bir rol oynamıştır. Tarımdan taşımacılığa, savaşlardan günlük yaşama kadar pek çok alanda insanın yanında olmuştur.
Eşeğin insan hayatındaki yeri:
Tarımda kullanılır.
Taşımacılıkta kullanılır.
Yol yapımında kılavuzluk yapar.
Kervanlarda kullanılır.
Savaşlarda kullanılır.
Günlük yaşamda yardımcıdır.
Yük taşır.
İnsanı taşır.
Sadık bir dosttur.
Fedakardır.
Eşekle İlgili Deyimler ve Atasözleri
Eşek, Türk kültüründe pek çok deyim ve atasözüne konu olmuştur:
"Eşşek bir defa çamura düşer!" Tecrübelerden ders çıkarmak.
"Eşek gibi çalışmak" Çok çalışmak.
"Eşekten düşmüş karpuza dönmek" Şaşkına dönmek.
"Eşeğe altın semer vursan, eşek yine eşektir" Değişmeyen özellikler.
"Eşek arısı" Saldırgan kişi.
"Eşek kadar" Çok büyük.
"Eşeklik etmek" Akılsızlık yapmak.
"Eşeğin aklına karpuz kabuğu düşürmek" Olmayacak şeyler düşünmek.
"Eşek sudan gelinceye kadar dövmek" Çok dövmek.
"Eşeğini sağlam kazığa bağlamak" İşini sağlama almak.
Sonuç
Her ne kadar insanoğlu türlü akılsızlıkları eşşeklikle nitelendirse de en güzel gözlere sahip bu sevimli hayvan, yerine göre çoğu insandan daha akıllıdır. Eşek, iyi bir yol mühendisidir: Yokuşları en fazla yüzde yedi eğimle ve kısa mesafelerde virajlar alarak çıkar. Eşek iyi bir kılavuzdur: Gittiği bir yolu hiç unutmaz ve o yoldan şaşmaz. Eşek akıllıdır: Düştüğü çamura bir daha, asla düşmez. Eşek, iyi iz sürücüdür: Kendinden önceki eşeklerin izlerine basarak yürür. Menzil eşeği ise fedakarlığın simgesidir: Canlarını feda ederek kaçakçılara yol açan bu fedakâr eşeklere Menzil Eşşeği denmesi bundandır. Unutmayın; eşek, göründüğü kadar aptal değil; aksine, çoğu zaman insandan daha akıllı, daha sadık ve daha fedakardır. Eşeğe hak ettiği değeri vermek, aslında doğaya ve hayvana saygının bir göstergesidir. Sağlıklı ve mutlu günler dileriz.
