Neden Aşeriyoruz? Hamilelikte Aşerme, Pika ve Beslenme İlişkisi
Hamilelikte kadınların aşermesi hepimizin bir şekilde duyduğu bir konudur. Gerçekte ise, bazı kadınlar bu durumu yaşarken, bazıları yaşamaz. Peki neden aşeriyoruz? Aşerme tam olarak nedir, neden ortaya çıkar, hangi besinlerle ilişkilidir ve pika gibi durumlar ne anlama gelir? İşte hamilelikte aşerme, pika ve beslenme ilişkisi hakkında bilmeniz gereken her şey:
Aşerme Nedir?
Aşerme, hamilelik döneminde belirli besinlere karşı yoğun istek duyma durumudur. Bazı kadınlar bu durumu yoğun şekilde yaşarken, bazıları hiç yaşamaz. Beslenme uzmanları, aşermenin gıdanın kendisine değil, vücutta yarattığı etkiye yönelik olduğunu söylüyorlar. Ayrıca, beslenme şeklinizdeki bir dengesizlikten de ortaya çıkabiliyor.
Aşermenin temel özellikleri:
Belirli besinlere karşı yoğun istek
Bazı kadınlarda görülür, bazılarında görülmez
Gıdanın kendisine değil, vücutta yarattığı etkiye yönelik
Beslenme dengesizliğinden kaynaklanabilir
Tat ve koku alma duyularındaki değişikliklerle ilişkili
Duygusal ve psikolojik faktörlerle bağlantılı
Kültürel ve dini faktörlerden etkilenebilir
Hormonal değişikliklerle ilişkili
Geçici bir durumdur
Genellikle hamileliğin ilk aylarında görülür
Beslenme Dengesizliği ve Aşerme İlişkisi
Beslenme şeklinizdeki bir dengesizlik, aşermeye neden olabilir. Örneğin tahıl açısından zengin bir diyetle besleniyorsanız, yağ ve tatlılara karşı aşırı bir arzu duymaya başlayabilirsiniz; ya da protein açısından zengin bir beslenme şekli, gene şeker yeme istediğini, bol şeker tüketimi de, tuzlu yeme arzusunu artırabilir.
Beslenme dengesizliğinin aşermeye etkisi:
Tahıl ağırlıklı beslenme: Yağ ve tatlı isteği artar.
Protein ağırlıklı beslenme: Şeker yeme isteği artar.
Bol şeker tüketimi: Tuzlu yeme arzusu artar.
Yetersiz beslenme: Vücut eksik besin öğelerini ister.
Dengesiz öğünler: Belirli besinlere yönelim artar.
Vitamin eksikliği: Belirli besinlere istek duyulur.
Mineral eksikliği: Belirli besinlere yönelim olur.
Düzensiz beslenme: Aşerme sıklığı artar.
İşlenmiş gıdalar: Doğal besinlere istek artar.
Su eksikliği: Belirli besinlere yönelim olur.
Tat ve Koku Alma Duyularındaki Değişiklikler
Pek çok kadın, hamilelik esnasında tat ve koku alma duyularında değişiklik gözlemler. Örneğin, bazı kadınlar hamileliğin ilk safhalarında ağızlarında metalik bir tat olduğundan bahsedebilir. Bu türden değişiklikler de, bazı besinlere duyulan isteği ve diğerlerine duyulan isteksizliği açıklayabilir.
Tat ve koku değişikliklerinin etkileri:
Metalik tat: Bazı besinlere isteksizlik.
Koku hassasiyeti: Bazı kokulardan rahatsız olma.
Tat değişiklikleri: Belirli besinlere istek.
Bulantı: Bazı besinlerden kaçınma.
Ağız kuruluğu: Sıvı tüketiminde artış.
Tükürük artışı: Tat algısında değişiklik.
Hormonal etkiler: Koku ve tat değişiklikleri.
Beyin kimyası: İstek ve isteksizlikler.
Psikolojik faktörler: Duygusal yeme.
Çevresel faktörler: Koku ve tat algısı.
Duygusal ve Psikolojik Faktörler
Aşerme, bazı kadınlarda duyguların bilinç seviyesindeki, ya da bilinç altındaki karşılığı şeklinde de ortaya çıkabilir. Örneğin çocukluğunuzda sevdiğiniz bir şeyi yemek isteyebilir, ya da din veya kültürünüzle özel bir bağlantısı olan bir besini tüketmek isteyebilirsiniz. Özellikle de hâlâ aynı çevrede yaşıyorsanız. Alışılagelmedik gıdaları arzulamanız, hamile olmak gibi özel bir duruma dikkat çekmek için kullandığınız size özel bir yol olabilir.
Duygusal ve psikolojik faktörler:
Çocukluk anıları
Dini ve kültürel bağlantılar
Duygusal yeme
Bilinçaltı istekler
Dikkat çekme isteği
Hamileliğe özel durum
Stres ve kaygı
Mutluluk ve huzur arayışı
Aile ve çevre etkisi
Toplumsal beklentiler
Aşermenin Tersi: İsteksizlik
Hamilelik sırasında, aşermenin aksi bir durum da meydana gelebilir. Yani kahve ve alkol, ya da kızartma gibi bazı yiyecek ve içeceklere karşı isteksizlik oluşabilir. Bu, çoğunlukla mide bulantıları sebebiyle olur.
İsteksizlik nedenleri:
Mide bulantısı
Koku hassasiyeti
Tat değişiklikleri
Hormonal değişiklikler
Vücudun koruma mekanizması
Zararlı maddelerden kaçınma
Psikolojik faktörler
Fizyolojik değişiklikler
Çevresel etkiler
Geçmiş deneyimler
Pika: Yenilebilir Olmayan Maddeleri Yeme Arzusu
Tüm bunların yanı sıra ortaya çıkabilecek bir diğer durum da tıpta pika olarak adlandırılmaktadır. Pika, yenilebilir olmayan, sabun, macun, toprak gibi maddeleri yeme arzusudur.
Pika nedir?
Yenilebilir olmayan maddeleri yeme arzusu
Sabun, macun, toprak, tebeşir, buz
Hamilelikte görülebilir
Çocuklarda da görülebilir
Altta yatan fiziksel veya akli rahatsızlık göstergesi olabilir
Vitamin ve mineral eksikliğiyle ilişkili
Demir eksikliği anemisiyle bağlantılı
Çinko eksikliğiyle ilişkili
Psikolojik faktörlerle bağlantılı
Tedavi edilebilir bir durumdur
Pika durumunda ne yapmalı?
Bu maddeleri yeme isteğini bastırmaya çalışın.
Kendinizi yenebilir bir besinle ödüllendirin.
Pika durumunun geçeceğini kendinize söyleyin.
Endişelenmemeniz gerektiğini bilin.
Rahatsız edici boyuta ulaşırsa doktora danışın.
Altta yatan nedeni araştırın.
Vitamin ve mineral takviyesi alın.
Doktor kontrolünde olun.
Psikolojik destek alın.
Beslenme düzeninizi gözden geçirin.
Vejetaryen Kadınlarda Et İsteği
Gebelik esnasında yaşanan aşerme durumu bazen etik problemlere de sebep olabilir. Örneğin pek çok vejetaryen kadında ete olan isteğin arttığı gözlemlenmiştir. Hamilelikte vücudun proteine olan ihtiyacı artar. Belki de bu nedenle bu tür bir arzu, vücudun gönderdiği bir mesaj olarak algılanabilir.
Vejetaryen kadınlar için öneriler:
Et yemeye başlamak yerine alternatif protein kaynakları tüketin.
Balık ve baklagillerle protein açığını kapatın.
Yumurta ve peynir tüketimini artırın.
Süt içerek protein alımını artırın.
Soya ürünleri tüketin.
Kinoa, chia tohumu gibi protein kaynakları kullanın.
Fındık, badem, ceviz gibi kuruyemişler tüketin.
Mercimek, nohut, fasulye gibi baklagiller tüketin.
Protein takviyesi alın (doktor önerisiyle).
Beslenme uzmanına danışın.
Çikolata Aşermesi ve Biyokimyasal Tepkimeler
Aşermeden bahsederken, çikolatadan bahsetmemek olmaz. Hamilelikte çokça arzulanan çikolata, vücutta karmaşık biyokimyasal tepkimelere sebep olabilir. Çikolata, özellikle de bitter çikolata, zengin bir magnezyum ve demir kaynağıdır. Bu nedenle, eğer canınız çikolata çekiyorsa, bu hafif bir kansızlığın belirtisi olabilir.
Çikolata aşermesinin nedenleri:
Magnezyum eksikliği
Demir eksikliği (kansızlık)
Serotonin salgılanması
Endorfin salgılanması
Şeker yüklemesi
Enerji ihtiyacı
Ruh hali düzenlemesi
Kafein ihtiyacı
Tatlı isteği
Alışkanlık
Çikolata yerine sağlıklı alternatifler:
Magnezyum için: Hurma, incir, yemişler.
Demir için: Kırmızı et, yumurta, fasulye, yulaf.
Serotonin için: Muz, yulaf, süt.
Endorfin için: Egzersiz, meditasyon.
Tatlı için: Meyve, kuru meyve.
Enerji için: Kuruyemiş, bal.
Ruh hali için: Bitki çayı, müzik.
Kafein için: Yeşil çay (ölçülü).
Tatlı isteği için: Tarçınlı süt.
Alışkanlık için: Yeni hobiler edinin.
Aşerme ile Başa Çıkma Yöntemleri
Aşerdiğinizde, arzu duyduğunuz gıdayı yemekte sakınca yoktur. Ancak önemli olan bunu abartmamaktır. Eğer tek bir besinden bol miktarda tüketirseniz, muhtemelen diğer yemeniz gerekenleri yemiyorsunuz demektir. Bu da, zaman içerisinde ihtiyacınız olan besleyenleri alamamanıza sebep olabilir.
Aşermeyle başa çıkma yöntemleri:
Arzu duyduğunuz gıdayı ölçülü tüketin.
Beslenme günlüğü tutun.
Dengeli beslenmeye özen gösterin.
Doktorunuza danışın.
Vitamin ve mineral takviyesi alın.
Sağlıklı alternatifler bulun.
Düzenli egzersiz yapın.
Rahatlama teknikleri kullanın.
Stresten uzak durun.
Yeterli uyuyun.
Bol su için.
Psikolojik destek alın (gerekirse).
Aşermenin geçici olduğunu unutmayın.
Kendinizi ödüllendirin.
Abartmaktan kaçının.
Hamilelikte Beslenme Önerileri
Dengeli beslenin: Tüm besin gruplarından yeterince tüketin.
Protein alın: Et, yumurta, süt, baklagiller.
Kalsiyum alın: Süt, yoğurt, peynir.
Demir alın: Kırmızı et, yumurta, fasulye.
Folik asit alın: Yeşil yapraklılar, baklagiller.
Omega-3 alın: Balık, ceviz, keten tohumu.
Bol su için: Günde 2-2,5 litre su.
Öğün atlamayın: Az az ve sık sık yiyin.
Şekerli gıdalardan kaçının: Kan şekerini dalgalandırır.
İşlenmiş gıdalardan kaçının: Besin değeri düşüktür.
Alkol ve sigaradan uzak durun: Bebeğe zararlıdır.
Kafeini sınırlayın: Günde 1-2 fincan.
Çiğ et ve deniz ürünlerinden kaçının: Enfeksiyon riski.
Pastörize edilmemiş süt ürünlerinden kaçının: Enfeksiyon riski.
Doktor kontrolünde olun: Düzenli muayene.
Vitamin takviyesi alın: Doktor önerisiyle.
Egzersiz yapın: Hafif tempolu yürüyüş.
Yeterli uyuyun: Günde 7-8 saat.
Stresten uzak durun: Meditasyon, yoga.
Beslenme uzmanına danışın: Kişiye özel program.
Sonuç
Hamilelikte kadınların aşermesi hepimizin bir şekilde duyduğu bir konudur. Gerçekte ise, bazı kadınlar bu durumu yaşarken, bazıları yaşamaz. Beslenme uzmanları aşermenin, gıdanın kendisine değil, vücutta yarattığı etkiye yönelik olduğunu söylüyorlar. Ayrıca, beslenme şeklinizdeki bir dengesizlikten de ortaya çıkabiliyor. Örneğin tahıl açısından zengin bir diyetle besleniyorsanız, yağ ve tatlılara karşı aşırı bir arzu duymaya başlayabilirsiniz; ya da protein açısından zengin bir beslenme şekli, gene şeker yeme istediğini, bol şeker tüketimi de, tuzlu yeme arzusunu artırabilir. Pek çok kadın, hamilelik esnasında tat ve koku alma duyularında değişiklik gözlemler. Aşerme, bazı kadınlarda duyguların bilinç seviyesindeki, ya da bilinç altındaki karşılığı şeklinde de ortaya çıkabilir. Hamilelik sırasında, aşermenin aksi bir durum da meydana gelebilir. Tüm bunların yanı sıra ortaya çıkabilecek bir diğer durum da tıpta pika olarak adlandırılmaktadır. Pika, yenilebilir olmayan, sabun, macun, toprak gibi maddeleri yeme arzusudur. Gebelik esnasında yaşanan aşerme durumu bazen etik problemlere de sebep olabilir. Aşermeden bahsederken, çikolatadan bahsetmemek olmaz. Aşerdiğinizde, arzu duyduğunuz gıdayı yemekte sakınca yoktur. Ancak önemli olan bunu abartmamaktır. Eğer aslında yenmeyecek şeylere karşı bir ilgi görürseniz, bunları yeme isteğinizi bastırmaya çalışın ve kendinizi yenebilir bir besinle ödüllendirin. Unutmayın; hamilelik özel bir dönemdir ve bu dönemde beslenmenize özen göstermek, hem kendi sağlığınız hem de bebeğinizin sağlığı için kritik önem taşır. Sağlıklı ve mutlu bir hamilelik dileriz.
